Öfkenin agresyon ve şiddete uzanan yolcuğunda biz nerede...
Reklam
Reklam
Serap GÜLEÇ

Serap GÜLEÇ

Öfkenin agresyon ve şiddete uzanan yolcuğunda biz nerede duruyoruz?

20 Kasım 2019 - 22:44


Öfkesini bastıran, öfkeli veya agresif misiniz? Yada şiddet gösteren, maruz kalan mı? Belki de   tanık olansınız.
İnsanlık tarihi boyunca tekerrür eden şiddet,  Homosapienslerin  diğer  insan türlerini  bizden çok daha güçlü, soğuğa dayanıklı  avlanma becerileri yüksek Neandertalleri  yok etmesine kadar uzanıyor diyebiliriz.  Peki Homosapienslerin Neandertalleri yok etmesi, doğada varolan   ‘savaş ya da kaç’ olarak bilinen  şiddetin bir benzerimiydi?  Hayır değildi, Homosapiensler, ne zaman neokorteksin yapabileceği becerilere yani dil kullanma, düşünme, plan yapma ve organize olma becerilerine ulaştılar o zaman kendilerinden çok daha güçlü olan Neandertalleri yok ettiler.  Kim bilir  doğada görülen şiddetin doğası ilk  o zaman değişti  ve hayatta kalma savaşından  öteye taşınarak hayatta tek olmayı arzulayan bir suça dönüştü. O günden bugüne bu  şiddetin adı değişerek hep var oldu.
                Agresyon ve şiddeti  kışkırtan bu  duygunun adının  öfke olduğunu söyleyebilirim. Hepimiz öfkeleniriz fakat hepimiz agresyon ve şiddet göstermeyiz. Öfkeyi tanımlamak gerekirse,  haksızlıklara, karşılanmamış beklentilere, hayal kırıklıklarına, engellemelere, istenmeyen sonuçlara, gücenmelere, imrenmelere verilen son derece doğal, evrensel ve insani bir duygudur diyebilirim. Hepimiz bu duyguları yaşamışızdır ve onlar gerçektir. Öfkenin negatif bir duygu olduğunu düşünüyorsanız yanıldığınızı fısıldamak isterim. Öfke karşımıza bazen birincil bir duygu olarak çıkageldiği gibi bazen de ikincil bir duygu olabilir.   Nasıl mı? Haksızlığa uğradığımızda yada   zarar gördüğümüzde öfke hissederiz ve bu birincil bir duygudur.  Kıskandığınız bir insana öfke duyduğunuzu hissettiniz mi?  Başardıklarından, görünüşünden yada sahip olduklarından dolayı bir insanı kıskanırsanız bu birincil duygunuzdur ancak  bu duygunuzu adlandırma yolunu tercih etmediyseniz ikincil bir duygu  olarak öfke hissedersiniz. Sosyal medyada son zamanlarda insanlara yapılan acımasız yorumlara baktığınızda öfkeyi görebilirsiniz. Buradaki öfke ikincil bir duygudur.  Öfke bir  çok farklı sebeplerden körüklense de üç bileşeni doğasında içerir.  İlk bileşen Tetikleyici bir olaydır ama öfkenin nedeni sadece bu değildir. Genellikle öfkeli insanlar hissettikleri öfkeden tümüyle  tetikleyici olayları sorumlu tutarlar. Eğer gerçekten öyle olsaydı trafikte yaşanan günlük olaylara herkes aynı tepkiyi verirdi. Sonucun farklı olması ikinci bileşen olan kişilik özelliklerine ve son bileşen olan bakış açısına bağlı olarak ortaya çıkar. Örneğin kişiliğinizde rekabetçilik varsa kendisini öven iş arkadaşınıza öfkelenmeniz çok daha kolaydır. Son  bileşen olan bakış açısı ile ilgili olarak şunu söylemek isterim ‘duygularınız düşüncelerinizi yansıtır’ .
            Öfke çok güçlü bir duygudur. Zihinsel ve bedensel olarak harekete geçmek için sizi hazır kılar  ve tam da burası  krılma anıdır. Evrimleşen öfkemiz,  doğada hayatta kalma  meselesi nedeni ile oluşmasa da, yine de aynı  şekilde cevap vermemiz konusunda bizi ikna etmeye çalışacaktır. Öfke kontrolü diye her yerde seslendirelen kontrolü  başaramadığınızda ise,  tekrarlayan  öfke patlamaları  ya da ortamdan çekilme, surat asma ve sürekli somurtma davranış örüntüleri içinde bulabilirsiniz kendinizi. *Bastırma, *İçe atma, *Patlama  şeklinde ortaya çıkan her davranış sağlıksızdır. Birinci ve ikinci davranış şekilleri kendinize zarar verirken, üçüncü davranış repertuarınızda agresyon ve şiddet ortaya çıkarak çevrenize de  zarar verirsiniz. Sağlıklı öfke ise sorunlarınızı belirlemek ve üstesinden gelmek için iyi bir kaynaktır. Çünkü aynı güce sahiptir. Sadece bu gücün aktarılma ve eyleme dökme şekli farklıdır.  Örneğin haksızlığa uğradığınızda, haksızlıklara  karşı uygun yollarla hak aramak, kıskandığınız bir insana düşmanca duygular beslemek yerine onu rol model alarak çaba sarf etmek gibi. Düşmanlık, agresif tavırları üretmek ve bu agresif tavırları haklı göstermek için haklılaştırma algısıdır. Agresyon ise, fiziksel ve psikolojik zarar vermeyi içeren niyet ve davranıştan, yaralama, yok etme amacını güden ve şiddete doğru uzanan bir yoldur. İğneleme, zaman ve mekan seçerek sabote etme gibi üstü örtük zarar verme niyeti olan söylemlerden,   bağırma  ve fiziksel zarar verme eylemlerine kadar varabilen bir yelpazede kendini gösterir.
Öfke hissedebiliriz fakat öfkeli olmak   bir seçimdir. Sakin kalabilmeyi başarmak ise özgürlüktür.  Farkındalık güçlü bir dosttur.  Kendinizin farkına varın .  Sürücü koltuğunda oturan sizsiniz. Öfkenizi yönetin ve diğerlerinin öfkelerini etkili bir şekilde yanıt verin. Öfkenizden başkalarını sorumlu tuttuğunuz sürece yaşam boyu öfkeli olmayı tercih ettiğiniz gerçeğini hatırlayın. Öfkenizin sorumluluğunu alın ve severek yol alın.  
                                                                                                     Serap’ ın Yaşam Defterinden Notlar
 

YORUMLAR

  • 0 Yorum